نگرانی جوامع از نقش آفت کش های پایدار در محیط و راهیابی آنها به چرخه غذایی از جمله موضوعات مهم بهداشتی و زیست محیطی است. به همین علت شناخت و اندازه گیری ترکیبات شیمیایی در مواد غذایی، محیط زیست و بدن موجودات زنده الزامی می باشد. در این مطالعه، که از تاریخ مهرماه 1389 شمسی تا اسفند ماه صورت گرفته است، باقیمانده دو سم کلروپیریفوس و دلتامترین در چغندرقند های مناطق چغندر کاری استان اصفهان در شهرستان های اصفهان، برخوار، سمیرم، گلپایگان و فریدن با استفاده از روش کروماتوگرافی لایه نازک با کارایی بالا (HPTLC) بررسی شد. اندازه گیری مقادیر سموم کلروپیریفوس و دلتامترین بدست آمده از چغندرقند های مورد برداشت در این شهرها نشان داد که بیشترین مقدار مربوط به سم کلروپیریفوس در شهرستان سمیرم و کمترین آن در گلپایگان مشاهده شد. در این میان مقدار باقیمانده سم فقط در چغندرقند های شهر سمیرم مساوی یا بیشتر از حداکثر مجاز سم (0.05 میلی گرم سم در کیلوگرم چغندرقند) برآورد شد که این مقدار (a-0.08 mg/kg) می باشد. در مورد سم دلتامرین مقدار باقیمانده سم در هیچکدام از مناطق بیش از حداکثر مجاز سم (0.01 میلی گرم در کیلو گرم چغندرقند) نبوده است و بیشترین میزان باقی مانده مربوط به منطقه برخوار می باشد و کمترین مقدار مربوط به دو منطقه اصفهان و گلپایگان است.

دیازینون به عنوان یک آفت کش شیمیایی به دلیل طیف اثر بخشی گسترده ای که دارد مورد توجه بسیاری از تولید کنندگان محصولات کشاورزی قرار گرفته است، اما در صورت عدم رعایت دوره ماندگاری آن، وجود بقایای سم درمحصولات سلامت مصرف کنندگان را به شدت به مخاطره می اندازد. در این پژوهش، جهت تعیین میزان بقایای سم دیازینون در گوجه فرنگی، خیار و خربزه، نمونه های گوجه فرنگی از 2 منطقه (شیروان و مشهد)، خربزه از 2 منطقه (شیروان و تربت جام) و خیار از 6 منطقه (دزفول، جیرفت، کرمان، شیروان، مشهد و رفسنجان) تهیه شد. اندازه گیری بقایای سم دیازینون در نمونه ها توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC) انجام شد. تجزیه میزان سم در نمونه های خربزه مربوط به تربت جام و شیروان، نشان داد که باقیمانده سم دیازینون در خربزه تربت جام 4.98 برابر حد مجاز و در خربزه شیروان 4.11 برابر حد مجاز بود. باقیمانده دیازینون در خیار به جز در خیار مشهد، بیش از حد مجاز بود. بطوری که میزان این سم، در خیار دزفول 6.1 برابر، در خیار رفسنجان 4.4 برابر، در خیار جیرفت 4.2 برابر، در خیار کرمان 2.1 برابر و در خیار شیروان 1.8 برابر حد مجاز بود، اما میزان سم در گوجه فرنگی و خیار کشت شده در مشهد کمتر از حد مجاز تعیین شد.

مقدمه: تشخیص و درمان به موقع می تواند یک سوم مرگ و میر ناشی از سرطان را از بین ببرد. بدون شک، ایمنی و کنترل مواد غذایی یکی از موثرترین اقدامات برای پیشگیری از سرطان است. وجود مواد شیمیایی سرطانزا مانند آفت کش های ارگانوفسفوره در نمونه های غذایی پیشنهاد شده به مراکز نظامی اغلب گزارش شده است. متاسفانه، سیستم نظارت یکپارچه ای برای شناسایی و اندازه گیری این مواد شیمیایی در ایران وجود ندارد. شیر و فراورده های لبنی بیشتر از غذاهای دیگر مغذی هستند و طیف وسیعی از مصرف را دارند. هدف از این مقاله مروری، بررسی تحقیقات انجام شده در مورد آلودگی شیر پاستوریزه به دیازینون و مالاتیون بود. روش بررسی: این بررسی با جستجو در پایگاه های داده مانند پابمد، ساینس دایرکت و گوگل اسکالر انجام شده است. یافته ها: با توجه به مطالعات انجام گرفته مشخص گردید که محصولات لبنی مانند شیر می توانند آغشته به سموم ارگانوفسفره مانند دیازینون و مالاتیون باشند. بحث و نتیجه گیری: پیشنهاد می شود شیر و سایر محصولات لبنی معرفی شده به مراکز نظامی، تحت ردیابی و اندازه گیری سموم ارگانوفسفره، بخصوص سموم دیازینون و مالاتیون قرار گرفته به طوری که محصولات لبنی خریداری شده دارای کمترین میزان سموم باشد.

این تحقیق با هدف شناخت وضعیت موجود باغ های سیب و تناسب آنها با مولفه های تولید ارگانیک، در 11 حوزه سیب کاری شهرستان ارومیه، طی سال های 90-1388 انجام شد. روش تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی بوده و آمار و اطلاعات موردنیاز از طریق مصاحبه، بازدید و توزیع تصادفی و تکمیل پرسشنامه با 44متغیر در میان 366 باغدار سیب به دست آمدند. بر اساس نتایج، اختلاف معنی داری بین و درون حوزه های سیب کاری از نظر کلیه متغیر های مورد مطالعه وجود دارد. درصد تناسب باغ های سیب ارومیه، با اصول کشاورزی ارگانیک از نظر برخی متغیر ها از قبیل عضویت در تعاونی ها، تنوع کشت، مساحت باغ، شغل دوم، مدت زمان کار در باغ، گرایش به تولید ارگانیک، نحوه تغذیه درختان، دسترسی به آب شیرین رودخانه، عمق خاک، دفعات مصرف آفت کش ها و مدیریت کف باغ بین 30 تا 80 درصد ارزیابی گردید. در مقابل، به دلیل سواد کم باغداران، توزیع 91.8 درصد باغ ها در دشت ها، مدیریت نادرست باغ به خصوص از نظر شدت هرس، رشد رویشی بیش از حد و آبیاری غرقابی در اغلب باغ ها، تناسب کمتری با مولفه های ارگانیک نشان دادند. بین سطح سواد و میزان گرایش به تولید ارگانیک همبستگی منفی معنی دار (r=-0.12) مشاهده گردید که نشان دهنده فقدان آموزش های مرتبط با کشاورزی ارگانیک در میان باغداران است. باتوجه به نتایج، حوزه های واقع در مناطق مرتفع ارومیه تناسب بالایی برای تولید سیب ارگانیک دارند که موفقیت در آن مستلزم انجام مطالعات تکمیلی، تعریف استاندارد های مربوطه، تنظیم قرارداد تولید با باغدار، آموزش و پایش مستمر فرایند تولید و بازاررسانی است.

زمینه و هدف: با پیشرفت صنایع و افزایش جمعیت، آلاینده های شیمیایی نوپدیدی وارد منابع آب های طبیعی شده اند. لذا در این مطالعه پتانسیل جذب کربن فعال اصلاح شده با محلول کلریدآمونیوم (NAC) برای حذف آفت کش متولا کلر از آب های آلوده مورد بررسی قرار گرفت.روش بررسی: تاثیر متغیرهای اساسی از جمله pH محلول، غلظت کربن فعال، غلظت اولیه متولاکلر و زمان واکنش بر حذف متولاکلر توسط کربن احیا شده با کلریدآمونیوم (NAC) و کربن فعال استاندارد (SAC) سنجیده شد.یافته ها: مشخص شد که pH محلول نقش مهم و کلیدی را بر ظرفیت جذب این ماده دارد. حذف بیش از 92.4 درصد از متولاکلر با غلظتmg/L 50 در زمان تماسmin 5 و دوز جاذبg/L 0.3 از کربن NAC بدست آمد، که با افزایش زمان واکنش بهmin 60 کارایی حذف به 100 درصد رسید. در شرایط یکسان برای کربن SAC در زمان واکنشmin 5 کارایی حذف 20 درصد بوده است و در زمانmin 40 به 48 درصد رسید که با افزایش زمان واکنش بهmin 60 تغییر چشمگیری در کارایی حذف متولاکلر حاصل نشد. سینتیک جذب غلظت های دو جاذب NAC و SAC از معادلات شبه درجه دوم پیروی می کند. حداکثر ظرفیت جذب متولاکلر روی کربن NAC و SAC بر اساس ایزوترم جذب لانگمویر به ترتیبmg/g 344.8 وmg/g 238.1 بدست آمد.نتیجه گیری: به طور کلی، این نتایج نشان می دهند که جاذب کربن NAC توسعه یافته، یک جاذب موثر با کارایی بالا در حذف آفت کش ها از جریان های آب آلوده است.

سموم کشاورزی ارگانوکلره به علت خاصیت تجمعی، سرطان زایی و تاثیر در سیستم عصبی انسان اهمیت زیادی دارند. این سموم به علت طبیعت لیپوفیلیک، آبگریزی و سرعت پایین تخریب شیمیایی و بیولوژیکی، در بافت های بیولوژیکی جمع و وارد چرخه غذایی می شوند بنابراین، این آلاینده ها در حد غلظت نانو می توانند خطر جدی برای سلامت انسان محسوب شوند. از آنجا که رودخانه ها مهم ترین منبع آب آشامیدنی محسوب می شوند، بررسی کیفیت آب آن ها از جهت حضور آفت کش ها قبل از استفاده در جوامع بسیار مهم است. در این مطالعه، غلظت بقایای سموم کشاورزی ارگانوکلره در 6 ایستگاه از 2 رودخانه استان مازندران (تالار و تجن) طی ماه های مختلف سال اندازه گیری شد. پس از آماده سازی نمونه ها، پیش تغلیظ سموم در نمونه ها به روش استخراج فاز جامد صورت گرفت و آنالیز نمونه ها به روش کروماتوگرافی از طریق دستگاه ECD GC- انجام شد. از بین 20 نوع سم اندازه گیری شده بالاترین غلظت مربوط به سموم لیندان، هپتا کلر،4,4’-DDE و4,4’-DDD  است. با توجه به نتایج، تمامی غلظت های اندازه گیری شده کمتر از ماکزیمم مقدار کل آلودگی اعلام شده از سوی سازمان بهداشت جهانی (WHO) و آژانس حفاظت محیط زیست امریکا (EPA) برای سموم ارگانوکلره است. باوجود این، از بین ایستگاه های مورد مطالعه، ایستگاه کردخیل دارای حداکثر آلودگی تشخیص داده شد. بررسی نقشه های کاربری و شیب اراضی نشان می دهد که ایستگاه کردخیل به علت حداقل ارتفاع و شیب و با کاربری اراضی کشاورزی با سطح زیاد، نسبت به سایر ایستگاه ها باقیمانده سموم کشاورزی بیشتری دارد.

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت حفظ بهداشت محیط و نقش آفت کش های شیمیائی به عنوان ابزار اصلی مبارزه با آفات بهداشتی و خطرات ناشی از کاربرد این مواد برای محیط زیست و سلامت انسان و همچنین توسعه مقاومت در بندپایان زیان آور، ضمن مروری بر زیان های ناشی از روش شیمیائی کنترل آفات در مقایسه با روش های دیگر و تاکید بر توسعه مقاومت نسبت به سموم آفت کش، به نقد و بررسی روش های مختلف اقدام گردید. هدف از این مطالعه دسته بندی، بررسی خطرات ترکیبات شیمیایی در روند کنترل بندپایان آفت می باشد.روش بررسی: تحقیق به روش مروری و با استفاده از واژه های کلیدی ,Insecticide Resistance, Ecotoxicology, Pesticide Residue Environment و Hazardous Material Environment و جستجو در Database های Ovid Medline, Web of Science, Pub Med، Database of Systematic Review EBM Cochrane و SID به منظور دستیابی به مقالات پژوهشی در مجلات علمی - پژوهشی داخل کشور و مجلات پژوهشی بین المللی انجام پذیرفت. تعداد 552 مقاله بدست آمد که پس از بررسی عناوین و چکیده مقالات، تعدادی از آنها به دلیل عدم ارتباط با اهداف مطالعه حذف گردید. در نهایت منابع واجد شرایط انتخاب و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در خاتمه نتیجه گیری کلی بعمل آمد.یافته ها: مهمترین یافته های این مطالعه دسته بندی کردن عوارض محیطی کاربرد سموم آفت کش و توسعه مقاومت به این ترکیبات و مکانیسم های آن در بندپایان مختلف می باشد که مساله مقاومت به علت افزایش دوز مصرفی می تواند به نوبه خود در تشدید آلودگی های محیط زیست موثر باشد. تاثیرات نامطلوب ناشی از کاربرد آفت کش ها از لحاظ زیست محیطی بسیار شدید است. از جمله می توان به مساله توسعه مقاومت در بندپایان به سموم اشاره کرد که در بعضی از موارد منجر به شکست در عملیات کنترل آفات بهداشتی و ناقلین بیماری ها گردیده و موجبات خسارات عمده ای را از لحاظ اقتصادی و بهداشتی فراهم نموده است.نتیجه گیری: روش های کنترل محیطی می تواند با استفاده از بهسازی محیط در نامطلوب کردن شرایط برای رشد و نمو بندپایان در کاهش جمعیت آنها تاثیر قابل ملاحظه ای داشته باشد. با استفاده از روش های کنترل محیطی به جای کاربرد سموم می توان محیط زیست را پاک و سالم نگهداشت تا سلامتی و بهداشت جامعه انسانی که از اهداف اصلی سازمان ها و تشکیلات بهداشتی است، فراهم شود.

ارگانیسم های دریایی، منابع غنی از ترکیبات فعال زیستی هستند و به دلیل پتانسیل استفاده از آن ها در بیوتکنولوژی، در تمام دنیا مورد توجه زیست شناسان و شیمیدان ها قرار گرفته اند. تنها در طول دهه اول قرن 21، بیش از 2000 مولکول از شاخه سنیداریا شناسایی شد. شاخه سنیداریا (مرجان ها، بادبزن های دریایی، شقایق های دریایی، عروس دریایی و هیدرها)، دارای بیش از 10000 گونه است که در زیستگاه های آبی زندگی می کنند. سنیداریاها، قدیمی ترین جانوران سمی هستند. در این شاخه، بیشترین مطالعات سم شناسی روی کلاس آنتوزوا صورت گرفته است. تاکنون، بیشترین تعداد ترکیبات فعال از مرجان های نرم راسته آلکوناسه و گورگوناسه متعلق به کلاس آنتوزوا تولید شده است. تا امروز، تعداد نامحدودی از ترکیبات شیمیایی شامل: استروئیدها، دی ترپنوئیدها و سزکویی ترپنوئیدها از سنیداریاها جداسازی شده که فعالیت های زیستی مانند ضد میکروبی، ضد سرطانی و سیتوتوکسیک نشان داده اند. در این مطالعه، برخی از تحقیقات صورت گرفته بر روی ترکیبات امیدبخش جداسازی شده از سنیداریاها را مرور می کنیم.